Ernst Bouwes: Dit artikel verscheen in het zomernummer van Sportnext in 2019, toen we nog geen enkel vermoeden hadden van het bestaan van COVID-19. Waar 2020 genoemd is, lijkt 2021 een grotere kans te hebben.
”Het is bijna ongrijpbaar, hoe groot de impact kan zijn.”
5G-technologie belooft een revolutie in sportbeleving
Zaterdagavond 7 juli 2018. Bij tropische temperaturen zitten tegen middernacht de terrasjes nog altijd vol als bij het WK voetbal Rusland en Kroatië strafschoppen gaan nemen voor een plaats in de halve finale. Velen volgen deze apotheose via NOS Live op hun mobiele telefoontjes. Het 4-G netwerk kraakt in haar voegen. De beelden zijn bij de meeste kijkers goed te zien, maar komen niet bij iedereen op hetzelfde moment binnen. Als oud-Feyenoorder Smolov op het schermpje bij het ene tafeltje aan zijn aanloop begint, hebben de buren al gezien dat hij de eerste strafschop voor Rusland heeft gemist.
Die frustatie is verleden tijd bij de invoering van de 5G-technologie, die vanaf 2020 snelheden tot 20 Gbps aan kan met een reactietijd van minder dan één seconde. Het netwerk is daardoor sneller en stabieler met veel meer bandbreedte voor dichtbevolkte gebieden en grote mensenmassa’s. Dan kunnen de toeschouwers in grote stadions in de rust wel probleemloos tegelijkertijd op hun mobieltje een wedstrijdfase terugkijken, een bestelling plaatsen of de analyse volgen van een deskundige in de studio.
'Summer of 5G sports'
Deze zomer gaan in een klein aantal EU-landen de eerste lokale 5G-netwerken de lucht in, terwijl diverse overheden werken aan de veiling van de spectrumverdeling voor de consumentenmarkt. Samsung lanceerde afgelopen maand voor het eerst een smartphonemodel met een 5G-modemchip. Gespecialiseerde websites kijken al uit naar 2020 als de 'Summer of 5G Sports', omdat veel telecombedrijven sportevenementen in het komend jaar aangrijpen voor de lancering van de nieuwe technologie.
Fanexperience
Euro 2020 is door haar verspreidheid van twaalf gaststeden van Baku tot Stockholm,een uitgelezen startpunt. Vorig jaar zijn de speelstadions gestart met proeven in de hoop het systeem voor de aanvang van het toernooi in gebruik te kunnen nemen. In Amsterdam hebben daarvoor KPN, de gemeente en de Johan Cruijff ArenA samen met enkele technologiepartners, waaronder Nokia en VCS, een experimenteel 5G-netwerk aangelegd om testen uit te voeren. Dit netwerk kan een bijdrage leveren aan de fanexperience en het verbeteren van de veiligheid in en rond het stadion.
Eigen regisseur van beelden
In dit Fieldlab zijn de afgelopen maanden al enige onderzoeken afgerond, vertelt Henk van Raan, Chief Innovation Officer van de Arena. "Deze lagen vooral in het veiligheidsdomein, waarin we multichannels als spraak, video en data naar één device kunnen sturen. Verder hebben we gewerkt met bodycams en met draadloze camera's om hoogwaardige beelden te kunnen overzenden. De komende periode bekijken we in het Fieldlab de kansen voor nieuwe diensten en services. Zo proberen we nieuwe vormen van content op 4k-videoniveau, de nieuwe hogekwaliteitsstandaard voor beeldschermen, gesegmenteerd te distribueren in het stadion. Bezoekers zouden dan de regissseur kunnen zijn van een eigen wedstrijdsamenvatting op hun social media-account met een combinatie van zelfgemaakte beelden en aangeleverd materiaal van onze stadioncamera's. De KNVB heeft al aangegeven dat ze over veel content en data beschikt, die ze niet op dit moment gebruikt, zoals statistieken, beelden van de VAR en reportages van oude wedstrijden. Als de bond deze data vrijgeeft, zou een liefhebber een geheel eigen programma samen kunnen stellen rond zijn stadionbezoek. ”
Droneracing
Met 5G kan de Johan Cruijff Arena een eigen zendnetwerk installeren met de kwaliteit van een televisieuitzending, denkt van Raan: ”Zo kunnen we hoogwaardige draadloze camera's gebruiken, waardoor we meer efficiency bereiken. Bovendien kunnen we binnen de stadionomgeving zonder contact met het open net nieuwe services opzetten, zonder dat we een rechthebbende zender als Fox Sports in de wielen rijden. Gespecialiseerde bedrijven kunnen de komende tijd ideeen bij ons indienen voor nieuwe vormen van fanentertainment. Deze nieuwe technologie schept ongekende mogelijkheden voor nieuwe formats, zoals bijvoorbeeld droneracing. Binnen gebouwen is de uitdaging bij deze sport om de connectiviteit te behouden, zodat de toestellen elkaar niet raken. Wifi bleek daarvoor niet secuur genoeg, maar we kijken nu of we dat via een vorm van automotive driving kunnen oplossen. Dat is dezelfde techniek als in zelfrijdende auto’s.”
Kabelspaghetti verdwijnt
De nieuwe 5-G-technologie levert de broadcastpartijen flinke voordelen op, verwacht Van Raan. "Zij kunnen straks veel makkelijker extra draadloze camera's ophangen. Daarnaast vervangt 5G door een groter frequentieaanbod en de ontvangstgarantie een aantal andere netwerken, waardoor we veel kosten kunnen besparen met het delen van infrastructuur. Ook zijn we van een groot deel van de kabelnetwerken af die als een spaghetti door het stadion liepen. We hebben minder antennes en minder accesspoints nodig, waardoor we ook nog energie kunnen besparen.”
Noodsituaties
Verder ziet Henk van Raan mogelijkheden voor meer efficiency in noodsituaties. ”Stel dat iemand op de tribune onwel raakt, dan zouden de hulpverleners met hun smartphone de beelden via een eigen netwerk direct kunnen doorsturen naar de ambulance om een beter beeld van de situatie te geven. Ook kunnen we bij de beveiliging makkelijker beschikken over camerabeelden als daar aanleiding voor is, bijvoorbeeld door het verbinden van mobiele en vaste camera's. Dankzij 5G komen straks kwalitatief uitstekende beelden onmiddellijk en zonder hapering binnen, terwijl 4G niet altijd betrouwbaar is.”
Veldkwaliteit
Tenslotte wil Van Raan 5G gebruiken bij het onderhoud van het stadion. "We gaan in het gebouw overal sensoren plaatsen, bijvoorbeeld in de grasmat. Vijftien draadloze controlepunten in de mat en twintig eromheen, die voortdurend de kwaliteit van het veld in beeld kunnen brengen en het gerichte onderhoud vele malen makkelijker maken. Ook andere objecten kunnen we in het stadion accurater monitoren, waardoor we ze op het juiste moment kunnen herstellen of vervangen."
5G werkt voor iedereen
Intussen volgt digitaal sportmarketingbureau TDE de ontwikkelingen rond 5G op de voet, vertelt Ruud Dankers, Head of Innovation. ” Via digitale technieken proberen we de fan nu al dichter bij de sport te krijgen. 5G verveelvoudigt die mogelijkheden. Het is bijna ongrijpbaar, hoe groot de impact kan zijn. We lanceren voor onze klanten regelmatig een idee voor in de rust van een voetbalwedstrijd. Vrijwel alle goede stadions hebben tegenwoordig wifi-netwerken, maar de belastbaarheid loopt tegen haar grenzen aan als iedereen tegelijkertijd zijn mobieltje pakt. Dan kun je wel zoiets simpels als een quizje bedenken, maar bij de uitvoering loop je altijd tegen de onzekere factor van een goede verbinding aan. Werkt die niet goed, dan kan het tot anti-reclame voor de aanbiedende partij lijden. Bij 5G hoeven we daar geen rekening meer mee te houden. Dat werkt voor iedereen. ”
Gezichtsherkenning
De logistiek bij een stadionbezoek zou ook helemaal kunnen veranderen, verwacht Dankers.” Nu hou ik een pasje voor een datalezer, waarop het poortje opengaat. Dat veroorzaakt bij iedere binnentreder oponthoud. Bij een doorontwikkelde techniek zal een camera via gezichtsherkenning seizoenkaarthouders direct toelaten. Dan kun je het poortje openlaten tot het eerste gezicht voorbij komt dat de camera niet herkent. De wachtrijen nemen daardoor aanzienlijk af. Datzelfde geldt bij de horeca op de tribune. Dan zouden toeschouwers via een app hun bestelling kunnen doen op hun eigen plaats, waarop ze deze in de rust op een afhaalpunt vlakbij kunnen oppikken, eventueel ook via gezichtsherkenning. Dan heb je wellicht geen baliepersoneel meer nodig en ook geen kassa. Zoiets zou nu ook al mogelijk zijn, maar met 4G blijft het een risico of de bandbreedte de piekdrukte op dat moment aan kan. En juist als het heel druk is, wil je omzet maken en geen boze gezichten zien omdat de bestelling niet is doorgekomen. Met 5G heb je honderd procent zekerheid op die supersnelle internetverbinding.”
Geen vertraging meer
Net als Van Raan ziet Ruud Dankers mogelijkheden voor het aanbieden van data en statistieken aan de toeschouwers in het stadion. "Wat je op televisie ziet, kan dan ook direct op de mobieltjes op de tribunes verschijnen. Wellicht kunnen we de informatie van de chip in de kleding van de speler, zoals het afgelegd aantal kilometers delen met de supporters. Zoiets zou ook het Tweede Scherm op de iPad kunnen laten zien. Die gegevens kwamen tot nu toe vaak met vertraging binnen, maar met 5G is dat verleden tijd Het lijkt me best leuk als je een speler ziet sprinten en daarna direct kunt zien welke snelheid hij precies liep en over welke afstand. De uitgifte van die informatie is dan niet meer afhankelijk van een redacteur, die deze aanlevert, maar kan de kijker zelf opvragen.”
Livelike
”Je ziet nu ook geheel nieuwe functionaliteiten. In de Verenigde Staten biedt de site Livelike wedstrijden aan in Virtual Reality, waardoor fans dit jaar de NBA-play offs met een VR-bril thuis kunnen volgen alsof ze aan het veld zitten. Dat werkt nu ook al, maar de uitzending gaat vanwege de hoge resolutie soms nog met horten en stoten, zoals je vroeger een filmpje op YouTube bekeek. Straks kan Livelike veel meer camera's inzetten, terwijl de streaming dan zonder vertraging zal zijn met haarscherpe beelden. ” In Europa hoopt Barcelona overigens de eerste voetbalaanbieder te zijn van VR-beelden. De uitbreiding van Nou Camp grijpt de club op dit moment aan om een 5G-netwerk te installeren. Daarmee wil ze ook rechtstreekse beelden van de training laten zien. Barcelona is overigens geen speelstad bij Euro 2020.
Hologrammen
”Een ander voorbeeld is een ontwikkeling in Augmented Reality, zoals we dat kennen uit Pokémon Go. ”, verwacht Dankers. ”Tot nu toe zag de gebruiker een Pokemonfiguurtje op straat afgebeeld, dat hij al eerder ooit op zijn mobiel had binnengehaald. Dat komt oorspronkelijk uit het geheugen van zijn eigen toestel. Met 5G neemt de downloadsnelheid zoveel toe, dat de vertoning van livebeelden mogelijk zou kunnen zijn. Als je groot wilt denken, dan gaan we in de richting van hologrammen. Misschien kunnen we hier in talloze stadions direct kijken naar een WK-duel van het Nederlands Elftal in Qatar in 2022 met de spelers als hologrammen. Vergeleken met een televisiescherm ziet het publiek dan niet een deel maar het hele speelveld. Daar ben je als bureau naar op zoek. De verwevenheid van de digitale wereld met de fysieke gang naar het stadion. ”
Chipsysteem
Ook voor andere sporten belooft 5G interessante innovaties, verwacht Dankers. ”Een grote verandering in de atletiek zal in de tijdsregistratie zitten. MyLaps, de grote Nederlandse tijdwaarnemer, heeft haar chipsysteem de afgelopen jaren geperfectioneerd. Nu werkt dit nog met de bekende matten op de weg, waarbij het systeem de tussenliggende tijd inschat om op een app aan te geven waar een individuele deelnemer loopt. Een aangepaste 5G-chip zou in de toekomst die lokatie exact kunnen weergeven. Voor ons als marketingbureaus is dat zeer interessant. In het wielrennen werken de meeste professionele ploegen al met uitgebreide datacollecties, die ze live ophalen, maar dat zou met 5G ook binnen bereik van de fans kunnen komen. Nu is dat nog veel te duur. Al is het ook afwachten of de ploegen die informatie met de buitenwereld willen delen. Ze willen de concurrentie ook weer niet wijzer maken dan nodig is. ”
Inhaalslag en besparingen
De nieuwe 5G-technologie belooft een revolutie voor de sportliefhebber, maar Dankers ziet ook grote veranderingen voor de markt. ”De kwaliteit van de beeldschermen neemt alleen maar toe, zoals de 4k-techniek bij televisie en de schermen van mobieltjes en laptops. De broadcasters dienen die verhoogde resolutie wel te kunnen streamen en bij sportevenementen rechtstreeks aan de kijkers kunnen leveren. Dat maakt de komst van 5G juist nu heel relevant. Daarbij verwachten we dat zij nieuwe cameras moeten aanschaffen die de kwaliteit van de opnames aankan. Intussen zal de gebruiker zelf ook moeten investeren in apparatuur met een 5G-modem. In de komende jaren staat ons daarom een inhaalslag te wachten om deze nieuwe standaard te bereiken. Daartegenover staat een flinke besparing op materiaal en lokatie, denkt Dankers. ”Loop je nu tijdens een wedstrijd langs een stadion, dan kom je vast voorbij de regiewagen. Ik denk, dat de regisseur in de toekomst in een studio in Hilversum zit, terwijl de kilometers bekabeling helemaal verleden tijd zijn. Blijft enkel een groot aantal camera’s in het stadion over, die je op afstand kunt bedienen. Dat is een flinke bezuiniging op personeelskosten en energie.
Huawei
De Chinese telecomgigant Huawei speelt een belangrijke rol in de aanleg van de 5G-technologie in de Johan Cruijff Arena, maar mogelijke internationale sancties lijken de samenwerking met het bedrijf te bemoeilijken: "Rond Huawei volgen we het beleid van de overheid.", zegt Henk van Raan hierover. "KPN heeft aangegeven dat zij wel verder wil met het Chinese bedrijf, maar dan als multi-tennent waardoor zij niet van die ene partij afhankelijk is. Daarmee spreidt KPN het risico bij eventuele handelssancties.”
Het EK 2020 is op dit moment de stip op de horizon voor de stadions in de twaalf speelsteden in heel Europa, aldus Van Raan. "Dat is een groot evenement waar veel ogen op gericht zullen zijn. Daarmee versnelt de uitrol van het netwerk. Het is een ideaal richtpunt in de tijd. Bij de aftrap van dat toernooi willen we het netwerk zeker in de lucht hebben.” Dankert verwacht dat ook, maar vraagt zich af in welke vorm: ” De ontwikkeling zit nu nog in een testfase, waardoor je ook rekening moet houden met tegenvallers. Stel dat het volgend jaar beschikbaar is, in welke vorm is dat dan? Wat merkt de eindgebruiker daarvan? Waarschijnlijk is het dan wel operationeel bij de broadcasters om beelden over te dragen, maar voordat iedereen een 5-G-compatibel toestel heeft zijn we wel een paar jaar verder, denk ik."
Verschenen in Sportnext zomer 2019
”Het is bijna ongrijpbaar, hoe groot de impact kan zijn.”
5G-technologie belooft een revolutie in sportbeleving
Zaterdagavond 7 juli 2018. Bij tropische temperaturen zitten tegen middernacht de terrasjes nog altijd vol als bij het WK voetbal Rusland en Kroatië strafschoppen gaan nemen voor een plaats in de halve finale. Velen volgen deze apotheose via NOS Live op hun mobiele telefoontjes. Het 4-G netwerk kraakt in haar voegen. De beelden zijn bij de meeste kijkers goed te zien, maar komen niet bij iedereen op hetzelfde moment binnen. Als oud-Feyenoorder Smolov op het schermpje bij het ene tafeltje aan zijn aanloop begint, hebben de buren al gezien dat hij de eerste strafschop voor Rusland heeft gemist.
Die frustatie is verleden tijd bij de invoering van de 5G-technologie, die vanaf 2020 snelheden tot 20 Gbps aan kan met een reactietijd van minder dan één seconde. Het netwerk is daardoor sneller en stabieler met veel meer bandbreedte voor dichtbevolkte gebieden en grote mensenmassa’s. Dan kunnen de toeschouwers in grote stadions in de rust wel probleemloos tegelijkertijd op hun mobieltje een wedstrijdfase terugkijken, een bestelling plaatsen of de analyse volgen van een deskundige in de studio.
'Summer of 5G sports'
Deze zomer gaan in een klein aantal EU-landen de eerste lokale 5G-netwerken de lucht in, terwijl diverse overheden werken aan de veiling van de spectrumverdeling voor de consumentenmarkt. Samsung lanceerde afgelopen maand voor het eerst een smartphonemodel met een 5G-modemchip. Gespecialiseerde websites kijken al uit naar 2020 als de 'Summer of 5G Sports', omdat veel telecombedrijven sportevenementen in het komend jaar aangrijpen voor de lancering van de nieuwe technologie.
Fanexperience
Euro 2020 is door haar verspreidheid van twaalf gaststeden van Baku tot Stockholm,een uitgelezen startpunt. Vorig jaar zijn de speelstadions gestart met proeven in de hoop het systeem voor de aanvang van het toernooi in gebruik te kunnen nemen. In Amsterdam hebben daarvoor KPN, de gemeente en de Johan Cruijff ArenA samen met enkele technologiepartners, waaronder Nokia en VCS, een experimenteel 5G-netwerk aangelegd om testen uit te voeren. Dit netwerk kan een bijdrage leveren aan de fanexperience en het verbeteren van de veiligheid in en rond het stadion.
Eigen regisseur van beelden
In dit Fieldlab zijn de afgelopen maanden al enige onderzoeken afgerond, vertelt Henk van Raan, Chief Innovation Officer van de Arena. "Deze lagen vooral in het veiligheidsdomein, waarin we multichannels als spraak, video en data naar één device kunnen sturen. Verder hebben we gewerkt met bodycams en met draadloze camera's om hoogwaardige beelden te kunnen overzenden. De komende periode bekijken we in het Fieldlab de kansen voor nieuwe diensten en services. Zo proberen we nieuwe vormen van content op 4k-videoniveau, de nieuwe hogekwaliteitsstandaard voor beeldschermen, gesegmenteerd te distribueren in het stadion. Bezoekers zouden dan de regissseur kunnen zijn van een eigen wedstrijdsamenvatting op hun social media-account met een combinatie van zelfgemaakte beelden en aangeleverd materiaal van onze stadioncamera's. De KNVB heeft al aangegeven dat ze over veel content en data beschikt, die ze niet op dit moment gebruikt, zoals statistieken, beelden van de VAR en reportages van oude wedstrijden. Als de bond deze data vrijgeeft, zou een liefhebber een geheel eigen programma samen kunnen stellen rond zijn stadionbezoek. ”
Droneracing
Met 5G kan de Johan Cruijff Arena een eigen zendnetwerk installeren met de kwaliteit van een televisieuitzending, denkt van Raan: ”Zo kunnen we hoogwaardige draadloze camera's gebruiken, waardoor we meer efficiency bereiken. Bovendien kunnen we binnen de stadionomgeving zonder contact met het open net nieuwe services opzetten, zonder dat we een rechthebbende zender als Fox Sports in de wielen rijden. Gespecialiseerde bedrijven kunnen de komende tijd ideeen bij ons indienen voor nieuwe vormen van fanentertainment. Deze nieuwe technologie schept ongekende mogelijkheden voor nieuwe formats, zoals bijvoorbeeld droneracing. Binnen gebouwen is de uitdaging bij deze sport om de connectiviteit te behouden, zodat de toestellen elkaar niet raken. Wifi bleek daarvoor niet secuur genoeg, maar we kijken nu of we dat via een vorm van automotive driving kunnen oplossen. Dat is dezelfde techniek als in zelfrijdende auto’s.”
Kabelspaghetti verdwijnt
De nieuwe 5-G-technologie levert de broadcastpartijen flinke voordelen op, verwacht Van Raan. "Zij kunnen straks veel makkelijker extra draadloze camera's ophangen. Daarnaast vervangt 5G door een groter frequentieaanbod en de ontvangstgarantie een aantal andere netwerken, waardoor we veel kosten kunnen besparen met het delen van infrastructuur. Ook zijn we van een groot deel van de kabelnetwerken af die als een spaghetti door het stadion liepen. We hebben minder antennes en minder accesspoints nodig, waardoor we ook nog energie kunnen besparen.”
Noodsituaties
Verder ziet Henk van Raan mogelijkheden voor meer efficiency in noodsituaties. ”Stel dat iemand op de tribune onwel raakt, dan zouden de hulpverleners met hun smartphone de beelden via een eigen netwerk direct kunnen doorsturen naar de ambulance om een beter beeld van de situatie te geven. Ook kunnen we bij de beveiliging makkelijker beschikken over camerabeelden als daar aanleiding voor is, bijvoorbeeld door het verbinden van mobiele en vaste camera's. Dankzij 5G komen straks kwalitatief uitstekende beelden onmiddellijk en zonder hapering binnen, terwijl 4G niet altijd betrouwbaar is.”
Veldkwaliteit
Tenslotte wil Van Raan 5G gebruiken bij het onderhoud van het stadion. "We gaan in het gebouw overal sensoren plaatsen, bijvoorbeeld in de grasmat. Vijftien draadloze controlepunten in de mat en twintig eromheen, die voortdurend de kwaliteit van het veld in beeld kunnen brengen en het gerichte onderhoud vele malen makkelijker maken. Ook andere objecten kunnen we in het stadion accurater monitoren, waardoor we ze op het juiste moment kunnen herstellen of vervangen."
5G werkt voor iedereen
Intussen volgt digitaal sportmarketingbureau TDE de ontwikkelingen rond 5G op de voet, vertelt Ruud Dankers, Head of Innovation. ” Via digitale technieken proberen we de fan nu al dichter bij de sport te krijgen. 5G verveelvoudigt die mogelijkheden. Het is bijna ongrijpbaar, hoe groot de impact kan zijn. We lanceren voor onze klanten regelmatig een idee voor in de rust van een voetbalwedstrijd. Vrijwel alle goede stadions hebben tegenwoordig wifi-netwerken, maar de belastbaarheid loopt tegen haar grenzen aan als iedereen tegelijkertijd zijn mobieltje pakt. Dan kun je wel zoiets simpels als een quizje bedenken, maar bij de uitvoering loop je altijd tegen de onzekere factor van een goede verbinding aan. Werkt die niet goed, dan kan het tot anti-reclame voor de aanbiedende partij lijden. Bij 5G hoeven we daar geen rekening meer mee te houden. Dat werkt voor iedereen. ”
Gezichtsherkenning
De logistiek bij een stadionbezoek zou ook helemaal kunnen veranderen, verwacht Dankers.” Nu hou ik een pasje voor een datalezer, waarop het poortje opengaat. Dat veroorzaakt bij iedere binnentreder oponthoud. Bij een doorontwikkelde techniek zal een camera via gezichtsherkenning seizoenkaarthouders direct toelaten. Dan kun je het poortje openlaten tot het eerste gezicht voorbij komt dat de camera niet herkent. De wachtrijen nemen daardoor aanzienlijk af. Datzelfde geldt bij de horeca op de tribune. Dan zouden toeschouwers via een app hun bestelling kunnen doen op hun eigen plaats, waarop ze deze in de rust op een afhaalpunt vlakbij kunnen oppikken, eventueel ook via gezichtsherkenning. Dan heb je wellicht geen baliepersoneel meer nodig en ook geen kassa. Zoiets zou nu ook al mogelijk zijn, maar met 4G blijft het een risico of de bandbreedte de piekdrukte op dat moment aan kan. En juist als het heel druk is, wil je omzet maken en geen boze gezichten zien omdat de bestelling niet is doorgekomen. Met 5G heb je honderd procent zekerheid op die supersnelle internetverbinding.”
Geen vertraging meer
Net als Van Raan ziet Ruud Dankers mogelijkheden voor het aanbieden van data en statistieken aan de toeschouwers in het stadion. "Wat je op televisie ziet, kan dan ook direct op de mobieltjes op de tribunes verschijnen. Wellicht kunnen we de informatie van de chip in de kleding van de speler, zoals het afgelegd aantal kilometers delen met de supporters. Zoiets zou ook het Tweede Scherm op de iPad kunnen laten zien. Die gegevens kwamen tot nu toe vaak met vertraging binnen, maar met 5G is dat verleden tijd Het lijkt me best leuk als je een speler ziet sprinten en daarna direct kunt zien welke snelheid hij precies liep en over welke afstand. De uitgifte van die informatie is dan niet meer afhankelijk van een redacteur, die deze aanlevert, maar kan de kijker zelf opvragen.”
Livelike
”Je ziet nu ook geheel nieuwe functionaliteiten. In de Verenigde Staten biedt de site Livelike wedstrijden aan in Virtual Reality, waardoor fans dit jaar de NBA-play offs met een VR-bril thuis kunnen volgen alsof ze aan het veld zitten. Dat werkt nu ook al, maar de uitzending gaat vanwege de hoge resolutie soms nog met horten en stoten, zoals je vroeger een filmpje op YouTube bekeek. Straks kan Livelike veel meer camera's inzetten, terwijl de streaming dan zonder vertraging zal zijn met haarscherpe beelden. ” In Europa hoopt Barcelona overigens de eerste voetbalaanbieder te zijn van VR-beelden. De uitbreiding van Nou Camp grijpt de club op dit moment aan om een 5G-netwerk te installeren. Daarmee wil ze ook rechtstreekse beelden van de training laten zien. Barcelona is overigens geen speelstad bij Euro 2020.
Hologrammen
”Een ander voorbeeld is een ontwikkeling in Augmented Reality, zoals we dat kennen uit Pokémon Go. ”, verwacht Dankers. ”Tot nu toe zag de gebruiker een Pokemonfiguurtje op straat afgebeeld, dat hij al eerder ooit op zijn mobiel had binnengehaald. Dat komt oorspronkelijk uit het geheugen van zijn eigen toestel. Met 5G neemt de downloadsnelheid zoveel toe, dat de vertoning van livebeelden mogelijk zou kunnen zijn. Als je groot wilt denken, dan gaan we in de richting van hologrammen. Misschien kunnen we hier in talloze stadions direct kijken naar een WK-duel van het Nederlands Elftal in Qatar in 2022 met de spelers als hologrammen. Vergeleken met een televisiescherm ziet het publiek dan niet een deel maar het hele speelveld. Daar ben je als bureau naar op zoek. De verwevenheid van de digitale wereld met de fysieke gang naar het stadion. ”
Chipsysteem
Ook voor andere sporten belooft 5G interessante innovaties, verwacht Dankers. ”Een grote verandering in de atletiek zal in de tijdsregistratie zitten. MyLaps, de grote Nederlandse tijdwaarnemer, heeft haar chipsysteem de afgelopen jaren geperfectioneerd. Nu werkt dit nog met de bekende matten op de weg, waarbij het systeem de tussenliggende tijd inschat om op een app aan te geven waar een individuele deelnemer loopt. Een aangepaste 5G-chip zou in de toekomst die lokatie exact kunnen weergeven. Voor ons als marketingbureaus is dat zeer interessant. In het wielrennen werken de meeste professionele ploegen al met uitgebreide datacollecties, die ze live ophalen, maar dat zou met 5G ook binnen bereik van de fans kunnen komen. Nu is dat nog veel te duur. Al is het ook afwachten of de ploegen die informatie met de buitenwereld willen delen. Ze willen de concurrentie ook weer niet wijzer maken dan nodig is. ”
Inhaalslag en besparingen
De nieuwe 5G-technologie belooft een revolutie voor de sportliefhebber, maar Dankers ziet ook grote veranderingen voor de markt. ”De kwaliteit van de beeldschermen neemt alleen maar toe, zoals de 4k-techniek bij televisie en de schermen van mobieltjes en laptops. De broadcasters dienen die verhoogde resolutie wel te kunnen streamen en bij sportevenementen rechtstreeks aan de kijkers kunnen leveren. Dat maakt de komst van 5G juist nu heel relevant. Daarbij verwachten we dat zij nieuwe cameras moeten aanschaffen die de kwaliteit van de opnames aankan. Intussen zal de gebruiker zelf ook moeten investeren in apparatuur met een 5G-modem. In de komende jaren staat ons daarom een inhaalslag te wachten om deze nieuwe standaard te bereiken. Daartegenover staat een flinke besparing op materiaal en lokatie, denkt Dankers. ”Loop je nu tijdens een wedstrijd langs een stadion, dan kom je vast voorbij de regiewagen. Ik denk, dat de regisseur in de toekomst in een studio in Hilversum zit, terwijl de kilometers bekabeling helemaal verleden tijd zijn. Blijft enkel een groot aantal camera’s in het stadion over, die je op afstand kunt bedienen. Dat is een flinke bezuiniging op personeelskosten en energie.
Huawei
De Chinese telecomgigant Huawei speelt een belangrijke rol in de aanleg van de 5G-technologie in de Johan Cruijff Arena, maar mogelijke internationale sancties lijken de samenwerking met het bedrijf te bemoeilijken: "Rond Huawei volgen we het beleid van de overheid.", zegt Henk van Raan hierover. "KPN heeft aangegeven dat zij wel verder wil met het Chinese bedrijf, maar dan als multi-tennent waardoor zij niet van die ene partij afhankelijk is. Daarmee spreidt KPN het risico bij eventuele handelssancties.”
Het EK 2020 is op dit moment de stip op de horizon voor de stadions in de twaalf speelsteden in heel Europa, aldus Van Raan. "Dat is een groot evenement waar veel ogen op gericht zullen zijn. Daarmee versnelt de uitrol van het netwerk. Het is een ideaal richtpunt in de tijd. Bij de aftrap van dat toernooi willen we het netwerk zeker in de lucht hebben.” Dankert verwacht dat ook, maar vraagt zich af in welke vorm: ” De ontwikkeling zit nu nog in een testfase, waardoor je ook rekening moet houden met tegenvallers. Stel dat het volgend jaar beschikbaar is, in welke vorm is dat dan? Wat merkt de eindgebruiker daarvan? Waarschijnlijk is het dan wel operationeel bij de broadcasters om beelden over te dragen, maar voordat iedereen een 5-G-compatibel toestel heeft zijn we wel een paar jaar verder, denk ik."
Verschenen in Sportnext zomer 2019