Kop: Wateroverlast en irrigatieprobleem beide opgelost met Urban Waterbuffer
Sparta Stadion profiteert van hoosbuien in de wijk Spangen
Sinds de start van het vorige voetbalseizoen heeft de grote parkeerplaats bij Stadion Spangen twee vakken ingeleverd om ruimte te maken voor een soort plantenbak met riet en zegge. Het zal hooguit de groenminnende seizoenkaarthouders zijn opgevallen, maar mede dankzij deze groenvoorziening bespaart voetbalclub Sparta Rotterdam jaarlijks 15.000 m3 drinkwater bij de irrigatie van haar kunstgrasveld. Daarnaast is de gemeente Rotterdam verlost van de wateroverlast van een verhard oppervlakgebied van 40.000 vierkante meter, die bij flinke regenbuien overstromingen in de wijk kon veroorzaken.
De groenbak op het parkeerterrein fungeert als een filter voor water uit een reservoir dat als tijdelijke opvangbuffer dient bij regen en voorkomt dat de rioolputten in de wijk bij extreme buien overlopen. ”De neerslag rond het stadion stroomt niet langer via de putten naar de rioolwaterzuivering om daarna weer terug te keren als drinkwater of via de sloten in zee te verdwijnen.”, zegt Wilrik Kok, ingenieur bij het Delftse Field Factors. ”Met dit systeem kunnen we regenwater in de stad zuiveren en langer in de ondergrond vasthouden om het op een later moment te gebruiken, bijvoorbeeld bij het bewateren van een sportveld.” Het reservoir is aangebracht onder een nieuw Cruyff Court als speelgelegenheid voor de jongeren in de buurt.
Duurzame wateropvang
Twaalf procent van de woningvoorraad in Rotterdam ondervindt toenemende wateroverlast bij hoosbuien doordat tuinen blank blank staan en rioolbuizen
onderlopen. De gemeente wil in de komende jaren zevenduizend woningen klimaatproof maken. Verder denkt zij aan waterpleinen en waterbergingen. Field Factors startte drie jaar geleden met de ambitie om regenwater duurzaam op te vangen en te gebruiken. In een consortium van een groot aantal partijen waaronder ingenieurs, waterschappen, gemeentes en waterbedrijven kreeg de start-up in 2016 een toezegging van de gemeente Rotterdam om bij het Sparta Stadion een Urban Waterbuffer (UWB) te mogen testen, deels gefinancierd vanuit de Toeslag voor Topconsortia voor Kennis en Innovatie (TKI's) van MinEZ. Ook de wijk Spangen kampte bij flinke stortbuien met overlopend rioleringen, terwijl anderzijds het voetbalstadion bij de irrigatie van het eigen kunstgrasveld in droge periodes grote hoeveelheden drinkwater moest sproeien.
Opslag in de diepte
Deze Urban Waterbuffer kan in een wijk als Spangen een duurzame waterbalans brengen. Bij neerslag komt het hemelwater via gootjes op het parkeerterrein in een buffer van kratjes onder het Cruyff Court, legt Kok uit, waarna het binnen achtenveertig uur via de filterende groenbak op de parkeerplaats, het Bluebloqs Biofilter, en een voordrukbuis in het grondwater geïnfiltreerd is. ”In de stad is vrijwel geen ruimte om het water aan de oppervlakte te bewaren. Daarom sturen we de opgevangen hoeveelheid met een buis de grond in. Daar blijft het op een diepte van vijftien tot dertig meter tussen de zandlagen opgeslagen in een natuurlijk gevormde bel, waarna de greenkeeper van de club deze voorraad omhoog kan pompen op het moment dat hij het veld wil besproeien. Daarnaast hebben we op een nabijgelegen pleintje een fontein met een pomp geïnstalleerd, zodat de buurtkinderen op warme dagen ook plezier hebben van het reservoir. Via geultjes stroomt dat water terug in de waterfilter om verspilling te voorkomen.”
Grote waterbehoefte
De UWB is in een stad vooral interessant op plaatsen waar een vraag naar zoet water is.
”Bij de aanleg van een Urban Waterbuffer zoeken we steeds naar een grootverbruiker in de directe nabijheid. Dan kom je al snel uit bij een sportclub die in een stedelijke omgeving met één of meer velden veel water nodig heeft.”, vertelt Kieran Dartée, system engineer bij Field Factors. ”Een voetbalclub als Sparta heeft voor haar velden vooral in de zomer een grote waterbehoefte. Dit hoeft geen drinkwaterkwaliteit te zijn, maar wel schoon. Een club kan de kosten van de aanleg binnen ongeveer vijf jaar terugverdienen door haar besparing op haar waterverbruik en de besparing op onderhoud van de sportvelden. Daarnaast is het Waterschap heel blij met het verlies van een grootverbruiker van kostbaar drinkwater als Sparta in de zomerperiode, terwijl de gemeente Rotterdam een zorg kwijt is bij stortbuien.”
Sproeiverbod
”Kostentechnisch lijkt het misschien niet direct zo interessant, omdat waterbeheer in ons land per saldo weinig rendabel is, afvoeren is nog steeds de norm.”, vindt Kok. ”De prijs van water is niet zo hoog. De gebruikswaarde stijgt echter in droge zomers. Het afgelopen jaar vaardigden diverse waterschappen sproeiverboden uit van water uit beken, sloten en vijvers. Dat trof vooral de landbouw, maar in de toekomst komen sportverenigingen misschien ook aan de beurt. Voor gemeentes kan de aanleg van een UWB ook rendabel zijn bij het gebruik door de stadsreiniging, bij suppletie van vijvers, actief grondwaterbeheer of in versteende stedelijk gebied waar nauwelijks oppervlaktewater aanwezig is.”
KNVB
In Sportaccom 3 van vorig jaar noemde Patrick Balemans, adviseur accommodatiezaken bij de KNVB, de waterbuffer hiervoor als oplossing. ”Klimatologen verwachten dat we in de toekomst steeds meer te kampen krijgen met extreme waterval.”, zei hij in dat artikel. ”Dat zouden we moeten kunnen opslaan op de locatie, zodat we daar in tijden van schaarste gebruik van maken. Bij stevige hoosbuien kunnen de velden het water vaak onvoldoende opnemen, waardoor het wegstroomt. Dat kun je dan geleiden naar een opvangplaats of een buffer. Ook putten en bronnen zijn betrekkelijk eenvoudig aan te brengen oplossingen. Op dit moment zie je dat nog maar bij weinig clubs. Ik denk dat daarvoor een verandering van denken moet komen bij de clubbesturen en gemeentes, maar daar ben ik met de huidige weersveranderingen niet zo bang voor. ”
Waterkwaliteit
Dartée wil wel een kanttekening bij plaatsen bij het gebruik van ongezuiverd oppervlaktewater. ”Zelf ben ik een actief hockeyer. Ik kan zo zien welke clubs hun velden met oppervlaktewater hebben besproeid. In de zomerperiode neemt de algengroei in het open water flink toe. Als een vereniging dat water gebruikt om te sproeien, merk ik dat direct aan de kwaliteit van het veld. Als een speler een wondje heeft en hij valt, dan bestaat zelfs de kans op een infectie of ontsteking. De precieze oorzaak hiervan is in de praktijk moeilijk bewijzen, maar de noodzaak van het sproeien met schoon water om de kwaliteit van het veld te waarborgen is voor mij een gegeven. Bij kunstgras zelfs verplicht. Dat strookt met de ambitie die wij hebben om water zodanig te zuiveren met het Bluebloqs Biofilter en in de ondergrond dat het veilig kan worden hergebruikt.
Waterzuivering
Wilrik Kok heeft nog een andere invalshoek. "In sommige gebieden moeten de verenigingen het water uit de sloot of de beek langs het veld halen, terwijl daar soms de pesticiden zijn ingespoeld van de naburige landbouwgronden. We zien ook wel dat water in recreatiegebieden, waar de gemeente een zwemverbod heeft afgekondigd vanwege blauwalg, toch uiteindelijk op de sportvelden gebruikt wordt. Dat is misschien niet levensbedreigend, maar het is een extra argument om een buffer met schoon water op te slaan. Regenwater is schoon totdat het neerkomt, zou je kunnen zeggen. Als het op een dak valt, kan het zich vermengen met vogelpoep. En op straat of op een parkeerterrein, zoals bij Spangen, neemt het rubberresten van de banden en oliedruppels van de auto's op. Het is zelfs verboden om dat vervuilde water op te slaan en het te gebruiken. En denk ook aan de vermenging met het rubber en de kurk van het kunstgrasveldmateriaal als de club daar het water van irrigeert. Daarnaast treffen we bij de opvang van water van natuurgrasvelden vaak de voedingsstoffen aan, die de greenkeeper heeft gezaaid. Je kunt zeggen, dat maakt in die hoeveelheden niet zoveel uit, maar de optelsom van alle kleine beetjes vervuiling zorgen op de lange duur voor vies water. Ook daar moet de club of de gemeente dan weer vanaf.”
Permanente voorraad
Field Factors ziet ook kansen voor sportcomplexen, meent Kieran Dartée. ”Je zou het water van de velden kunnen opvangen, maar ook van het platte dak van een sporthal. Onze bluebloqs biofilters zuiveren het regenwater op een natuurlijke manier, terwijl de planten in de verzamelbakken een kleurrijke toevoeging zijn aan de ruimte op het complex. Daarnaast heb je enkel een buizenstelsel nodig voor de waterloop. Het gezuiverde water verdwijnt via een pomp en een buis naar een diepte van ongeveer twintig meter als aanvulling van het grondwater. In het eerste half jaar na de aanleg hebben we bij Sparta het water alleen naar beneden gepompt, zodat op diepte een natuurlijke waterbel ontstaat, als een permanente voorraad in de zandlagen. Ga je eerder water oppompen, dan onttrek je dit aan het bestaande grondwater en dat is in laag Nederland niet de bedoeling. In deze gebieden met zout of brak grondwater blijft het zoete water drijven op het brakke deel omdat deze twee soorten niet vermengen. Na verloop van tijd vormt zich een grote bel met zoet water, die geschikt is voor hergebruik.”
Terugverdienen
Veel sportverenigingen gebruiken al pompen om de velden te irrigeren volgens hetzelfde principe, alleen vult niemand het aan, zegt Kok. ”Dat was tot nu toe geen probleem, maar zeker in de steden kan dit met het dalende grondwaterpeil en de toenemende vraag in de nabije toekomst leiden tot tekorten in de drinkwatervoorziening. Door de urbanisatie blijft het aantal stadsbewoners stijgen en die willen in een warme zomer allemaal graag douchen, een kinderzwembad vullen of de tuin sproeien. Die piekbelasting is een gevaar voor de instandhouding van een gelijkwaardig wateraanbod. Om de watervoorziening op peil te houden, kan het waterschap sproeiverboden gaan afkondigen. Tot nu toe was de landbouw meestal het slachtoffer van deze maatregel, maar in de toekomst moet de sport wellicht ook zuiniger aan doen, juist in de periode van het veldonderhoud. Dan krijgen de drinkwater gebruikende burgers wellicht voorrang ten opzichte van de greenkeeper. Wij denken dat onze bluebloqs een uitkomst kunnen zijn voor deze problematiek, zeker bij sportcomplexen met een grootte van circa zes velden of bij een stadion. Die investering kan zich terugverdienen omdat je op de locatie verzekerd bent van deze grootverbruikers, die de hoge kwaliteit van het drinkwater niet nodig hebben voor haar velden.”
Kostenplaatje
De kosten van een Urban Waterbuffer hangen heel erg af van de situatie op de locatie, aldus Kok. "Vaak heb je al een bestaande infrastructuur om te irrigeren, dankzij een bron om het uit de ondergrond te halen. Wij plaatsen daar een biofilter bij met een installatie. Als we in dit rekensommetje uitgaan van een complex met tien velden, circa vijf hectare oppervlak, dan kun je ongeveer 35.000 kubieke meter regenwater per jaar opvangen. Onze investering is nooit hoger dan twee ton. Leidingwater kost ongeveer een euro per liter, terwijl het regenwater gratis is. Volgens een snelle berekening is de prijs van de UBW in vijf tot zes jaar terugverdiend. Het reservoir in de zandbodem kent geen limiet aan de opslag. Als het grotere hoeveelheden regent, dan is dat alleen maar goed voor het grondwaterpeil. Volgens de statistieken van het KNMI nemen de stortbuien alleen maar toe, maar wel in kortere periodes, met als gevolg dat het ook langer droog blijft. De aanleg van het systeem lijkt duur, maar de latere kosten van de zuivering en de infiltratie in de jaren daarna zijn laag. Daarvoor is alleen energie nodig, die je eventueel met een zonnepaneel ter plekke kan opwekken.”
In dit eerste project bij Spangen werkte Field Factors met koplopers die zagen dat dit een goed idee is en de stap durfden te maken. ”Wij vinden het gaaf om in contact te komen met ambitieuze sportclubs of gemeentes die dit soort uitdagingen willen aanpakken.”, besluit Dartée.
Sparta Stadion profiteert van hoosbuien in de wijk Spangen
Sinds de start van het vorige voetbalseizoen heeft de grote parkeerplaats bij Stadion Spangen twee vakken ingeleverd om ruimte te maken voor een soort plantenbak met riet en zegge. Het zal hooguit de groenminnende seizoenkaarthouders zijn opgevallen, maar mede dankzij deze groenvoorziening bespaart voetbalclub Sparta Rotterdam jaarlijks 15.000 m3 drinkwater bij de irrigatie van haar kunstgrasveld. Daarnaast is de gemeente Rotterdam verlost van de wateroverlast van een verhard oppervlakgebied van 40.000 vierkante meter, die bij flinke regenbuien overstromingen in de wijk kon veroorzaken.
De groenbak op het parkeerterrein fungeert als een filter voor water uit een reservoir dat als tijdelijke opvangbuffer dient bij regen en voorkomt dat de rioolputten in de wijk bij extreme buien overlopen. ”De neerslag rond het stadion stroomt niet langer via de putten naar de rioolwaterzuivering om daarna weer terug te keren als drinkwater of via de sloten in zee te verdwijnen.”, zegt Wilrik Kok, ingenieur bij het Delftse Field Factors. ”Met dit systeem kunnen we regenwater in de stad zuiveren en langer in de ondergrond vasthouden om het op een later moment te gebruiken, bijvoorbeeld bij het bewateren van een sportveld.” Het reservoir is aangebracht onder een nieuw Cruyff Court als speelgelegenheid voor de jongeren in de buurt.
Duurzame wateropvang
Twaalf procent van de woningvoorraad in Rotterdam ondervindt toenemende wateroverlast bij hoosbuien doordat tuinen blank blank staan en rioolbuizen
onderlopen. De gemeente wil in de komende jaren zevenduizend woningen klimaatproof maken. Verder denkt zij aan waterpleinen en waterbergingen. Field Factors startte drie jaar geleden met de ambitie om regenwater duurzaam op te vangen en te gebruiken. In een consortium van een groot aantal partijen waaronder ingenieurs, waterschappen, gemeentes en waterbedrijven kreeg de start-up in 2016 een toezegging van de gemeente Rotterdam om bij het Sparta Stadion een Urban Waterbuffer (UWB) te mogen testen, deels gefinancierd vanuit de Toeslag voor Topconsortia voor Kennis en Innovatie (TKI's) van MinEZ. Ook de wijk Spangen kampte bij flinke stortbuien met overlopend rioleringen, terwijl anderzijds het voetbalstadion bij de irrigatie van het eigen kunstgrasveld in droge periodes grote hoeveelheden drinkwater moest sproeien.
Opslag in de diepte
Deze Urban Waterbuffer kan in een wijk als Spangen een duurzame waterbalans brengen. Bij neerslag komt het hemelwater via gootjes op het parkeerterrein in een buffer van kratjes onder het Cruyff Court, legt Kok uit, waarna het binnen achtenveertig uur via de filterende groenbak op de parkeerplaats, het Bluebloqs Biofilter, en een voordrukbuis in het grondwater geïnfiltreerd is. ”In de stad is vrijwel geen ruimte om het water aan de oppervlakte te bewaren. Daarom sturen we de opgevangen hoeveelheid met een buis de grond in. Daar blijft het op een diepte van vijftien tot dertig meter tussen de zandlagen opgeslagen in een natuurlijk gevormde bel, waarna de greenkeeper van de club deze voorraad omhoog kan pompen op het moment dat hij het veld wil besproeien. Daarnaast hebben we op een nabijgelegen pleintje een fontein met een pomp geïnstalleerd, zodat de buurtkinderen op warme dagen ook plezier hebben van het reservoir. Via geultjes stroomt dat water terug in de waterfilter om verspilling te voorkomen.”
Grote waterbehoefte
De UWB is in een stad vooral interessant op plaatsen waar een vraag naar zoet water is.
”Bij de aanleg van een Urban Waterbuffer zoeken we steeds naar een grootverbruiker in de directe nabijheid. Dan kom je al snel uit bij een sportclub die in een stedelijke omgeving met één of meer velden veel water nodig heeft.”, vertelt Kieran Dartée, system engineer bij Field Factors. ”Een voetbalclub als Sparta heeft voor haar velden vooral in de zomer een grote waterbehoefte. Dit hoeft geen drinkwaterkwaliteit te zijn, maar wel schoon. Een club kan de kosten van de aanleg binnen ongeveer vijf jaar terugverdienen door haar besparing op haar waterverbruik en de besparing op onderhoud van de sportvelden. Daarnaast is het Waterschap heel blij met het verlies van een grootverbruiker van kostbaar drinkwater als Sparta in de zomerperiode, terwijl de gemeente Rotterdam een zorg kwijt is bij stortbuien.”
Sproeiverbod
”Kostentechnisch lijkt het misschien niet direct zo interessant, omdat waterbeheer in ons land per saldo weinig rendabel is, afvoeren is nog steeds de norm.”, vindt Kok. ”De prijs van water is niet zo hoog. De gebruikswaarde stijgt echter in droge zomers. Het afgelopen jaar vaardigden diverse waterschappen sproeiverboden uit van water uit beken, sloten en vijvers. Dat trof vooral de landbouw, maar in de toekomst komen sportverenigingen misschien ook aan de beurt. Voor gemeentes kan de aanleg van een UWB ook rendabel zijn bij het gebruik door de stadsreiniging, bij suppletie van vijvers, actief grondwaterbeheer of in versteende stedelijk gebied waar nauwelijks oppervlaktewater aanwezig is.”
KNVB
In Sportaccom 3 van vorig jaar noemde Patrick Balemans, adviseur accommodatiezaken bij de KNVB, de waterbuffer hiervoor als oplossing. ”Klimatologen verwachten dat we in de toekomst steeds meer te kampen krijgen met extreme waterval.”, zei hij in dat artikel. ”Dat zouden we moeten kunnen opslaan op de locatie, zodat we daar in tijden van schaarste gebruik van maken. Bij stevige hoosbuien kunnen de velden het water vaak onvoldoende opnemen, waardoor het wegstroomt. Dat kun je dan geleiden naar een opvangplaats of een buffer. Ook putten en bronnen zijn betrekkelijk eenvoudig aan te brengen oplossingen. Op dit moment zie je dat nog maar bij weinig clubs. Ik denk dat daarvoor een verandering van denken moet komen bij de clubbesturen en gemeentes, maar daar ben ik met de huidige weersveranderingen niet zo bang voor. ”
Waterkwaliteit
Dartée wil wel een kanttekening bij plaatsen bij het gebruik van ongezuiverd oppervlaktewater. ”Zelf ben ik een actief hockeyer. Ik kan zo zien welke clubs hun velden met oppervlaktewater hebben besproeid. In de zomerperiode neemt de algengroei in het open water flink toe. Als een vereniging dat water gebruikt om te sproeien, merk ik dat direct aan de kwaliteit van het veld. Als een speler een wondje heeft en hij valt, dan bestaat zelfs de kans op een infectie of ontsteking. De precieze oorzaak hiervan is in de praktijk moeilijk bewijzen, maar de noodzaak van het sproeien met schoon water om de kwaliteit van het veld te waarborgen is voor mij een gegeven. Bij kunstgras zelfs verplicht. Dat strookt met de ambitie die wij hebben om water zodanig te zuiveren met het Bluebloqs Biofilter en in de ondergrond dat het veilig kan worden hergebruikt.
Waterzuivering
Wilrik Kok heeft nog een andere invalshoek. "In sommige gebieden moeten de verenigingen het water uit de sloot of de beek langs het veld halen, terwijl daar soms de pesticiden zijn ingespoeld van de naburige landbouwgronden. We zien ook wel dat water in recreatiegebieden, waar de gemeente een zwemverbod heeft afgekondigd vanwege blauwalg, toch uiteindelijk op de sportvelden gebruikt wordt. Dat is misschien niet levensbedreigend, maar het is een extra argument om een buffer met schoon water op te slaan. Regenwater is schoon totdat het neerkomt, zou je kunnen zeggen. Als het op een dak valt, kan het zich vermengen met vogelpoep. En op straat of op een parkeerterrein, zoals bij Spangen, neemt het rubberresten van de banden en oliedruppels van de auto's op. Het is zelfs verboden om dat vervuilde water op te slaan en het te gebruiken. En denk ook aan de vermenging met het rubber en de kurk van het kunstgrasveldmateriaal als de club daar het water van irrigeert. Daarnaast treffen we bij de opvang van water van natuurgrasvelden vaak de voedingsstoffen aan, die de greenkeeper heeft gezaaid. Je kunt zeggen, dat maakt in die hoeveelheden niet zoveel uit, maar de optelsom van alle kleine beetjes vervuiling zorgen op de lange duur voor vies water. Ook daar moet de club of de gemeente dan weer vanaf.”
Permanente voorraad
Field Factors ziet ook kansen voor sportcomplexen, meent Kieran Dartée. ”Je zou het water van de velden kunnen opvangen, maar ook van het platte dak van een sporthal. Onze bluebloqs biofilters zuiveren het regenwater op een natuurlijke manier, terwijl de planten in de verzamelbakken een kleurrijke toevoeging zijn aan de ruimte op het complex. Daarnaast heb je enkel een buizenstelsel nodig voor de waterloop. Het gezuiverde water verdwijnt via een pomp en een buis naar een diepte van ongeveer twintig meter als aanvulling van het grondwater. In het eerste half jaar na de aanleg hebben we bij Sparta het water alleen naar beneden gepompt, zodat op diepte een natuurlijke waterbel ontstaat, als een permanente voorraad in de zandlagen. Ga je eerder water oppompen, dan onttrek je dit aan het bestaande grondwater en dat is in laag Nederland niet de bedoeling. In deze gebieden met zout of brak grondwater blijft het zoete water drijven op het brakke deel omdat deze twee soorten niet vermengen. Na verloop van tijd vormt zich een grote bel met zoet water, die geschikt is voor hergebruik.”
Terugverdienen
Veel sportverenigingen gebruiken al pompen om de velden te irrigeren volgens hetzelfde principe, alleen vult niemand het aan, zegt Kok. ”Dat was tot nu toe geen probleem, maar zeker in de steden kan dit met het dalende grondwaterpeil en de toenemende vraag in de nabije toekomst leiden tot tekorten in de drinkwatervoorziening. Door de urbanisatie blijft het aantal stadsbewoners stijgen en die willen in een warme zomer allemaal graag douchen, een kinderzwembad vullen of de tuin sproeien. Die piekbelasting is een gevaar voor de instandhouding van een gelijkwaardig wateraanbod. Om de watervoorziening op peil te houden, kan het waterschap sproeiverboden gaan afkondigen. Tot nu toe was de landbouw meestal het slachtoffer van deze maatregel, maar in de toekomst moet de sport wellicht ook zuiniger aan doen, juist in de periode van het veldonderhoud. Dan krijgen de drinkwater gebruikende burgers wellicht voorrang ten opzichte van de greenkeeper. Wij denken dat onze bluebloqs een uitkomst kunnen zijn voor deze problematiek, zeker bij sportcomplexen met een grootte van circa zes velden of bij een stadion. Die investering kan zich terugverdienen omdat je op de locatie verzekerd bent van deze grootverbruikers, die de hoge kwaliteit van het drinkwater niet nodig hebben voor haar velden.”
Kostenplaatje
De kosten van een Urban Waterbuffer hangen heel erg af van de situatie op de locatie, aldus Kok. "Vaak heb je al een bestaande infrastructuur om te irrigeren, dankzij een bron om het uit de ondergrond te halen. Wij plaatsen daar een biofilter bij met een installatie. Als we in dit rekensommetje uitgaan van een complex met tien velden, circa vijf hectare oppervlak, dan kun je ongeveer 35.000 kubieke meter regenwater per jaar opvangen. Onze investering is nooit hoger dan twee ton. Leidingwater kost ongeveer een euro per liter, terwijl het regenwater gratis is. Volgens een snelle berekening is de prijs van de UBW in vijf tot zes jaar terugverdiend. Het reservoir in de zandbodem kent geen limiet aan de opslag. Als het grotere hoeveelheden regent, dan is dat alleen maar goed voor het grondwaterpeil. Volgens de statistieken van het KNMI nemen de stortbuien alleen maar toe, maar wel in kortere periodes, met als gevolg dat het ook langer droog blijft. De aanleg van het systeem lijkt duur, maar de latere kosten van de zuivering en de infiltratie in de jaren daarna zijn laag. Daarvoor is alleen energie nodig, die je eventueel met een zonnepaneel ter plekke kan opwekken.”
In dit eerste project bij Spangen werkte Field Factors met koplopers die zagen dat dit een goed idee is en de stap durfden te maken. ”Wij vinden het gaaf om in contact te komen met ambitieuze sportclubs of gemeentes die dit soort uitdagingen willen aanpakken.”, besluit Dartée.